Mucuna pruriens
Mucuna pruriens (L.) DC.
Mucuna pruriens, tên tiếng Anh là cow-itch, là một loài cây dây leo nhiệt đới thuộc họ Đậu (Fabaceae), phân bố tự nhiên ở châu Phi và châu Á nhiệt đới. Loài này được tìm thấy phổ biến ở nhiều quốc gia như Brazil, Cộng hòa Dân chủ Congo, Việt Nam, và một số khu vực ở Trung Mỹ, Nam Mỹ. Mucuna pruriens có nhiều tên gọi địa phương như monkey tamarind, velvet bean, cowage, và cow-itch, phản ánh tính đa dạng sinh thái và giá trị sử dụng của nó.
Description
Mucuna pruriens là một loài dây leo thân thảo, có thân trơn hoặc phủ lông thưa màu vàng, có rãnh dọc. Lá mọc ba lá nhỏ, lá non có phủ lông trắng dính, khi già dần trơn. Hoa mọc thành cụm ở nách lá hoặc trên thân, mỗi cụm có 2–3 hoa. Quả là một loại đậu dài, có lông gai gây ngứa, đặc biệt ở dạng chín. Các biến thể như Mucuna pruriens var. hirsuta có thể được phân biệt qua hình dạng quả và đặc điểm lông trên lá.
Habitat
Mucuna pruriens thường mọc ở các khu rừng ẩm ướt, rừng thứ sinh, ven rẫy, hoặc các khu đất trống có ánh sáng vừa phải. Loài này thích khí hậu nhiệt đới ẩm, nơi có lượng mưa cao và nhiệt độ ổn định. Nó phân bố rộng ở nhiều vùng như Brazil, Trung Mỹ, Nam Mỹ, châu Phi, và cả ở Việt Nam, nơi được ghi nhận ở nhiều tỉnh như Lâm Đồng, Gia Lai, và Đắk Lắk.
Cultivation
Mucuna pruriens có thể được trồng bằng hạt hoặc hom. Loài này phát triển nhanh, thích hợp với đất giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt. Cần chú ý kiểm soát sâu bệnh và đảm bảo ánh sáng đầy đủ để cây phát triển tốt. Do có khả năng cải tạo đất và làm phân xanh, Mucuna pruriens thường được trồng trong các hệ thống nông nghiệp bền vững.
Uses
Mucuna pruriens có nhiều ứng dụng trong y học, nông nghiệp và công nghiệp. Trong y học cổ truyền, các bộ phận của cây được dùng để điều trị các bệnh như mất ngủ, trầm cảm, và rối loạn thần kinh. Hạt chứa L-DOPA, một chất có thể hỗ trợ điều trị Parkinson. Trong nông nghiệp, cây được sử dụng làm phân xanh, cải tạo đất và kiểm soát cỏ dại. Lông gai trên quả có thể gây ngứa, được sử dụng trong một số ứng dụng công nghiệp như thử nghiệm da.
Distribution
BR · Cuenca río Totare: Vereda Ambalá parte alta (1800 msnm) · SC · CU · NR · Núcleo CI Tequendama · KM · Rionegro · SR · NG · MG · PG · AU · GF · Antioquia, Bolívar, Boyacá, Caldas, Cauca, Chocó, Guainía, Guaviare, Huila, Magdalena, Meta, Quindío, Santander, Sucre, Valle · the Democratic Republic of the Congo · SV · GT · VE · FJ · BS · Andaman Is. · Angola · Assam · Bahamas · Bangladesh · Belize · Benin · Bolivia · Brazil Northeast
Synonyms
Mucuna pruritaStizolobium pruritumStizolobium pruriensDolichos pruriensMarcanthus cochinchinenseCarpogon niveusCarpogon capitatusMucuna cochinchinenseStizolobium cochinchinenseHornera pruriensMucuna pruritaCarpopogon pruriensNegretia pruriensLabradia pruriens
