Flolape

Sütleğen

Sonchus asper (L.) Hill
Sütleğen
Photo: Wikimedia Commons (CC-BY-SA-4.0)

Sütleğen (Sonchus asper), Asteraceae familyasına ait yıllık veya iki yıllık bir bitkidir. Prickly sow-thistle olarak da bilinir. Bu bitki, Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarında yaygın olarak bulunur. Genellikle bozkırlar, yollar kenarları ve tarım arazilerinde yetişir. Bitki, sert yapraklara ve sarı renkte çiçeklere sahiptir. Sütleğen, toprakta bulunan ağır metalleri emerek toksik etkilerini azaltmak için kullanılır. Ayrıca, bazı kültürlerde geleneksel olarak besin ve ilaç olarak değerlendirilmiştir.

Description

Sütleğen, 10-120 cm uzunluğunda, dik ve sulu bir bitkidir. Bitkinin çiçek veren sapları, genellikle dikenli ve dişlidir. Yapraklar, altta elips veya uzun dikdörtgen şekildedir ve genellikle pinnatifid veya pinnatisect yapılıdır. Yaprakların kenarları serttir ve bazen tüylü olabilir. Bitkinin çiçek başları, 4-20 arasında olabilir. Çiçek başlarının dış kısmı dar ovat şekildedir ve iç kısmı ise doğrusaldır. Çiçekler sarıdır ve ligulaların dış yüzeyi morumsu bir renk tonuna sahiptir. Tohumlar, obovoid veya uzunca bir şekildedir ve 3 mm uzunluğunda olabilir. Tohumların üzerine 6-10 mm uzunluğunda beyaz tüyler vardır.

Habitat

Sütleğen, genellikle bozkırlar, yollar kenarları, tarım arazileri ve çayır gibi yerlerde yetişir. Bu bitki, nemli ve verimli topraklara tercih eder. Ancak, toprak koşullarına karşı dayanıklı olup, hafif kuru ve kireçli topraklarda da yaşayabilir. Sütleğen, yüksek irtifalarda da bulunur ve genellikle açık alanlarda ve güneşli yerlerde tercih edilir. Bitki, Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarında yaygın olarak bulunur.

Cultivation

Sütleğen, tohumla çoğaltılır. Tohumlar, baharın başlarında, toprak hafif ısındıktan sonra ekilir. Bitki, toprakta fazla su birikmesine karşı drenajlı topraklarda iyi gelişir. Sütleğen, fazla sulamaya ihtiyaç duymaz ve genellikle doğal yağışlarla yetinir. Bitki, toprakta bulunan ağır metalleri emerek toksik etkilerini azaltmak için kullanılır. Ancak, bu kullanım, bitkinin topraktaki kirliliği azaltmak için özel olarak planlanmış alanlarda yapılır.

Uses

Sütleğen, toprakta bulunan ağır metalleri emerek toksik etkilerini azaltmak için kullanılır. Bu bitki, toprak kirliliğini azaltmak için phytoextraction (bitki ile emme) yöntemiyle değerlendirilir. Ayrıca, bazı kültürlerde geleneksel olarak besin olarak tüketilir. Bitkinin yaprakları, salata veya çorba olarak hazırlanabilir. Ancak, bitkinin dikenli yapısı nedeniyle tüketilmeden önce dikkatli şekilde işlenmelidir. Sütleğen, bazı geleneksel tıpta, iltihap ve yaralar için kullanılır.

History

Sütleğen, eski zamanlardan beri bilinen bir bitkidir. Bitkinin tıbbi ve besin olarak kullanımı, eski Yunan ve Roma medeniyetlerinde de yer almıştır. 18. yüzyılda, Carl Linnaeus, bu bitkiyi ilk olarak tanımlamış ve bilimsel adını verdiği türler arasında yer vermiştir. Daha sonra, 1769 yılında, bu türin bilimsel adı Sonchus asper olarak kabul edilmiştir. Sütleğen, özellikle toprak kirliliği sorunlarına çözüm getirmek amacıyla 20. yüzyılın sonlarında bilimsel araştırmalara konu olmuştur.

Curiosities

Sütleğen, topraktaki ağır metalleri emerek toksik etkilerini azaltabilen nadir bitkilerden biridir. Bu yeteneği nedeniyle, bu bitki, toprak kirliliği sorunlarına çözüm getirmek için kullanılır. Bitkinin dikenli yaprakları, onun doğal bir savunma mekanizmasıdır. Bu dikenler, hayvanların bitkiyi yememesini sağlar. Sütleğen, bazı kültürlerde, yem olarak da değerlendirilir. Ancak, bitkinin dikenli yapısı nedeniyle tüketilmeden önce dikkatli şekilde işlenmelidir.

Other common names

Sütleğen

Distribution

Greenland · Labrador · Newfoundland · Alberta · British Columbia · Manitoba · New Brunswick · Nova Scotia · Northwest Territories · Ontario · Prince Edward Island · Quebec · Saskatchewan · Yukon · Saint Pierre and Miquelon · Rhode I. · Australian Capital Territory · Guerrero · Ohio · Oklahoma · Córdoba · Turkey-in-Europe · Romania · Arizona · West Virginia · Netherlands · Denmark · Germany · Ireland · Açôres

Synonyms

Sonchus spinulosusSonchus asperSonchus oleraceus f. runcinatusSonchus decipiensSonchus crocifoliusSonchus infestusSonchus glaberSonchus fallax var. laevisSonchus spinulosusSonchus fallax var. asperSonchus fallax var. fallaxSonchus asper var. asperSonchus fallax var. decipiensSonchus aemulusSonchus asper var. inermisSonchus carolinianusSonchus fallaxSonchus spinosusSonchus tibesticusSonchus oleraceus var. asperSonchus cuspidatusSonchus australisSonchus oleraceus subsp. asperSonchus eryngiifoliusSonchus asper var. pungensSonchus asper f. asperSonchus viridisSonchus umbellatusSonchus asperSonchus oleraceus

Related species