Amaranthus blitum
Amaranthus blitum L.

Amaranthus blitum, L. tarafından 1753 yılında tanımlanmış, Amaranthaceae familyasına ait bir yıllık bitkidir. Güneybatı Avrupa, Afrika ve Orta Doğu'da yaygın olarak bulunur. Genellikle 1-5 dm yüksekliğinde, dikenli yapılı, dalgalı yapraklıdır. Yıllık bir bitki olan bu tür, hem besin hem de ilaç olarak kullanılmaktadır. Farklı morfolojik varyasyonları nedeniyle geçmişte çeşitli alt tür ve formlar tanımlanmıştır. Bu bitki, hem ekonomik hem de ekolojik açıdan önemli bir türdür.
Description
Amaranthus blitum, 1-5 dm yüksekliğinde, yıllık, dikenli bir bitkidir. Gövdesi yataydan dik bir şekilde uzar, yaprakları yeşil veya sarımsı yeşil renktedir. Yapraklar elips, romb veya üçgen şeklinde olup, bazen yuvarlak olabilir. Yaprak uçları keskin veya yuvarlak olabilir. Gövde ve yaprak kenarlarında beyaz damarlar bulunur. Çiçekler, kırmızımsı veya yeşil renkte, yan dallarda gruplar halinde bulunur. Erkek çiçekler 3-4 tepalli, dişi çiçekler ise 4-5 tepalli, genellikle eliptik veya dar elips şeklinde olur. Meyve, kahverengi veya kırmızımsı, elips şeklinde, genellikle düzgün ve çatlayıcıdır. Tohumlar siyah, lentiküler şekildedir.
Habitat
Amaranthus blitum, genellikle bozkırlar, tarlalar, yollar kenarları ve diğer bozkır alanlarda yaygın olarak bulunur. Tropikal ve subtropikal bölgelerde doğal olarak yetişir. Bu bitki, özellikle kuru ve sıcak iklimlere uyumlu olup, toprak türlerine karşı oldukça toleranslıdır. Genellikle açık alanlarda ve güneş alan yerlerde görülmektedir.
Cultivation
Amaranthus blitum, ekonomik olarak önemli bir bitkidir ve bazı bölgelerde tarımsal olarak yetiştirilmektedir. Toprak, hafif killi ve iyi drenajlı olmalıdır. Bitki, ılıman ve sıcak iklimlere uyumlu olup, yaz aylarında en iyi gelişimini gösterir. Tohumlar, baharın başlarında, toprakta 1-2 cm derinlikte ekilmelidir. Bitki, sulama ve gübreleme gerektirmez, ancak düzenli olarak toprakta nem korunmalıdır. Hasat, yapraklar ve çiçek sapları henüz gençken yapılmalıdır.
Uses
Amaranthus blitum, hem besin hem de ilaç olarak kullanılmaktadır. Yaprakları, çiçek sapları ve tohumları yemek için tüketilir. Yapraklar, salata olarak tüketilebilir veya pişirilerek yemeklere eklenir. Tohumları, pirinç veya makarna gibi tahıllarla benzer şekilde pişirilir. Ayrıca, bu bitki, bazı geleneksel tıbbi uygulamalarda, özellikle sindirim ve karaciğer sağlığı için kullanılmaktadır. Bitki, aynı zamanda ahşap ve kereste endüstrisinde de küçük ölçekte kullanılmaktadır.
History
Amaranthus blitum, L. tarafından 1753 yılında tanımlanmış ve ilk olarak Linnaeus tarafından Amaranthaceae familyasına dahil edilmiştir. Bu tür, özellikle 19. yüzyılda morfolojik varyasyonları nedeniyle birçok alt tür, varyete ve form olarak tanımlanmıştır. Bu durum, türün taksonomik olarak karmaşık bir geçmişi olduğunu göstermektedir. Günümüzde, bu tür, iki farklı varyete olarak tanımlanmaktadır. Bu varyasyonlar, özellikle yaprak ve çiçek morfolojisinde farklar göstermektedir.
Curiosities
Amaranthus blitum, genellikle 'Guernsey Pigweed' olarak bilinir. Bu isim, bitkinin Guernsey adasında yaygın olarak bulunmasından dolayı verilmiştir. Bitki, hem besin hem de ilaç olarak kullanıldığı için birçok kültürde önemli bir yer tutmuştur. Ayrıca, bu tür, yüksek protein ve besin değeri nedeniyle bazı bölgelerde ekonomik olarak değerli bir bitki olarak kabul edilmektedir. Bitkinin tohumları, pirinç ve makarna gibi tahıllarla benzer şekilde pişirilebilir.
Distribution
Madeira · BR · Corvo Island · Faial Island · Flores Island · Graciosa Island · Pico Island · Santa Maria Island · São Jorge Island · São Miguel Island · Terceira Island · Madeira Island · RU · EG · YE · Belgium · Brussels-Capital Region · Flemish Region · Walloon Region · NU · AS · WS · GB · PT · MX · CD · DK · UZ · KG · BY
Synonyms
Albersia arenariaAlbersia ascendensAlbersia blitumAlbersia lividaAmaranthus adscendensAmaranthus albusAmaranthus aliusAmaranthus ascendensAmaranthus berchtoldiiAmaranthus blitoniusAmaranthus blitum var. ascendensAmaranthus blitum var. polygonoidesAmaranthus blitum subsp. polygonoidesAmaranthus diffususAmaranthus gangeticusAmaranthus graecizans var. blitumAmaranthus lividusAmaranthus lividus subsp. ascendensAmaranthus lividus subsp. ascendensAmaranthus lividus var. polygonoidesAmaranthus lividus subsp. polygonoidesAmaranthus minorAmaranthus mucronatusAmaranthus oleraceusAmaranthus pallidusAmaranthus polygonoidesAmaranthus prostratusAmaranthus ruderalisAmaranthus tenuiflorusAmaranthus tenuifolius
