Goodyera repens
Goodyera repens (L.) R.Br.
Goodyera repens, หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า creeping lady's-tresses ในยุโรปและ dwarf rattlesnake plantain ในอเมริกาเหนือ เป็นไม้ดอกขนาดเล็กในวงศ์ Orchidaceae ซึ่งพบได้ในป่าไม้สนหรือป่าผสมทั่วทั้งภูมิภาคทางเหนือของโลก ตั้งแต่แคนาดามายังยุโรป ต้นไม้มีลักษณะโดดเด่นด้วยลำต้นที่ยื่นตัวออกด้านข้าง ใบล่างมีขนาดใหญ่กว่าใบบน และดอกสีขาวที่มีกลิ่นหอม แม้จะเป็นไม้ดอกที่มีขนาดเล็ก แต่ก็มีความหลากหลายทางชีวภาพที่น่าสนใจ
Description
Goodyera repens มีลำต้นยื่นตัว (stolons) ที่แยกกิ่งออกได้ บางส่วนอยู่เหนือดิน รากมีจำนวนน้อยและสั้น ต้นสูง 10-25 เซนติเมตร ใบล่างมี 3-6 ใบ ขนาด 1-5 ถึง 3 x 1-2 เซนติเมตร รูปร่างเป็นรูปขอบขนาน ปลายแหลม โคนใบแคบลงอย่างรวดเร็วเป็นก้านใบหุ้มลำต้น ใบมีเส้นใบ 5 เส้นตามยาวและเส้นขวางจำนวนมาก ใบส่วนบนมักลดขนาดเหลือเป็นก้านใบเท่านั้น บางครั้งมีใบเล็กๆ รูปร่างเป็นแถบ ดอกออกเป็นช่อ ยาว 3-7 เซนติเมตร ช่อดอกบาง ดอกสีขาว กลิ่นหอม กลีบดอกยาว 3-4 มม. รูปร่างขอบขนานถึงรูปใบหอก ปลายมน 3 กลีบด้านบนรวมกันเป็นรูปหมวกคลุม (galea) ดอกมีจำนวน 30-40 ดอกในช่อเดียว
Habitat
Goodyera repens พบได้ในป่าไม้สนหรือป่าไม้ผสม ชอบสภาพแวดล้อมที่ร่มและชื้น ต้องการดินที่มีความเป็นกรดปานกลางและมีการระบายน้ำดี ไม้ชนิดนี้มักพบในพื้นที่ที่มีการสะสมของใบไม้เน่าเปื่อย (ลิเทรา) ซึ่งช่วยให้มีความชื้นและสารอาหารเพียงพอสำหรับการเจริญเติบโต
Cultivation
การปลูก Goodyera repens ต้องการสภาพแวดล้อมที่ร่มและชื้น ควรปลูกในดินที่มีการระบายน้ำดีและมีความเป็นกรดปานกลาง ควรหลีกเลี่ยงแสงแดดจัดและลมแรง ไม้ชนิดนี้เหมาะกับการปลูกในสวนร่มหรือในภาชนะที่สามารถควบคุมความชื้นได้ดี ควรให้ความชื้นในดินอย่างสม่ำเสมอแต่ไม่ให้ดินชื้นมากเกินไป อย่างไรก็ตาม Goodyera repens เป็นไม้ที่ปลูกยากและต้องการความระมัดระวังในการดูแล
Uses
Goodyera repens ไม่ได้มีการใช้งานทางเศรษฐกิจหรือทางการแพทย์ที่สำคัญในทางการค้า อย่างไรก็ตาม ในอดีตมีการใช้รากของไม้ชนิดนี้ในยาสมุนไพรบางชนิด โดยเฉพาะในอเมริกาเหนือ ซึ่งเชื่อกันว่ามีคุณสมบัติในการรักษาโรคทางเดินหายใจ อย่างไรก็ตาม การใช้ไม้ชนิดนี้ทางการแพทย์ยังไม่มีการศึกษาอย่างเป็นทางการสนับสนุน
History
Goodyera repens ถูกตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์โดย Carl Linnaeus และต่อมาได้รับการจัดจำแนกใหม่โดย Robert Brown ชื่อวิทยาศาสตร์ปัจจุบันคือ Goodyera repens (L.) R.Br. ซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1813 ไม้ชนิดนี้มีความสำคัญในประวัติศาสตร์ของชื่อพืชของ Linnaeus โดยมีการอภิปรายถึงตัวอย่างที่ใช้ในการตั้งชื่อในเอกสารบางส่วน
Curiosities
Goodyera repens มีลักษณะที่น่าสนใจคือการที่ช่อดอกมักมีการบิดเล็กน้อยในแนวเกลียว ซึ่งเป็นลักษณะที่พบได้ในไม่กี่ชนิดของวงศ์ Orchidaceae ชื่อ common name อย่าง 'rattlesnake plantain' ไม่เกี่ยวข้องกับพืชในสกุล Plantain แต่เป็นชื่อที่ให้ความหมายถึงลักษณะของใบและรากที่คล้ายกับพืชในสกุล Plantain ที่ใช้ในสมุนไพร
Distribution
Labrador · Newfoundland · Alberta · British Columbia · Manitoba · New Brunswick · Nova Scotia · Northwest Territories · Nunavut · Ontario · Prince Edward Island · Quebec · Saskatchewan · Yukon · Saint Pierre and Miquelon · DK · FI · NO · SE · Belgium · Flemish Region · Walloon Region · France · The Netherlands · Great Britain · Luxembourg · Denmark · Vermont-US · Alaska · Altay
Synonyms
Neottia repensOrchiodes repensOrchiodes resupinataOrchis repensPeramium repensPeramium secundumSatyrium hirsutumSatyrium repensSerapias repensTussaca secundaEpipactis repens var. ophioidesGoodyera pubescens var. repensGoodyera repens subsp. ophioidesPeramium repens var. ophioidesElasmatium repensEpipactis chinensisEpipactis maireiEpipactis repensGonogona repensGoodyera brevisGoodyera chinensisGoodyera maireiGoodyera ophioidesGoodyera repens var. japonicaGoodyera repens var. ophioidesGoodyera repens f. ophioidesGoodyera repens var. repensTussaca repens