Flolape

Jesion wyniosły

Fraxinus excelsior L.
Jesion wyniosły
Photo: Wikimedia Commons (CC-BY-SA-4.0)

Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) to gatunek drzewa z rodziny oliwcowatych (Oleaceae), szeroko rozprzestrzeniony w Europie. Występuje od Wielkiej Brytanii i Irlandii po Kaukaz i Alborz, a także w północnej Norwegii. W Polsce jest powszechnym elementem lasów liściastych. Drzewo to ceni się za elastyczne, lekkie i wytrzymałe drewno, które od wieków wykorzystywane jest w przemyśle i rzemiosle.

Description

Jesion wyniosły to drzewo liściaste o wysokości dochodzącej do 40 metrów. Ma gładką, szarobiałą kory i jasne, jowialne liście, które są złożone z parzystoparognatych, owalnych, ząbkowanych listków. Kwiaty, niewielkie i bezbarwne, pojawiają się wczesną wiosną przed rozwojem liści. Owoce – jednokomorowe, skrzydlate nasiona zwane szyszakami – są charakterystyczne dla rodzaju Fraxinus i umożliwiają łatwe rozesłanie się nasion wiatrem. Jesion wyniosły rozwija się wolno, ale może osiągać wiek setek lat.

Habitat

Jesion wyniosły preferuje wilgotne, żyzne gleby i dobrze nasłonecznione miejsca, choć potrafi rosnąć również w cieniu. Występuje w lasach mieszanych i czystych, często wzdłuż rzek i jezior. W Europie jest gatunkiem typowym dla lasów liściastych, a w Polsce spotykany jest w wielu regionach, w tym w Puszczy Boreckiej, Kampinosku i Beskidach. W nowoczesnych czasach drzewo to staje się coraz rzadsze z powodu choroby zwaną oplewieniem (Hymenoscyphus fraxineus).

Cultivation

Jesion wyniosły rośnie najlepiej w ciepłym i wilgotnym klimacie. W uprawie wymaga dobrze odprowadzającej gleby i dużo światła. Rośnie stosunkowo wolno, ale jest odporny na zanieczyszczenia i może być dobrym drzewem ogrodowym. W sadzeniu nowych drzew należy zwracać uwagę na odległość, ponieważ dorosłe drzewa mają rozległy korzeń i rozgałęzienia. W Polsce gatunek ten jest często sadzony w parkach i alejach, choć w obliczu zagrożeń naturalnych jego uprawa staje się coraz trudniejsza.

Uses

Drewno jesionu wyniosłego jest znane ze swojej wytrzymałości, lekkości i elastyczności. W przeszłości wykorzystywane było do produkcji różnorodnych przedmiotów, takich jak skórzane rzemienie, piłki do gry, piłki do rugby, oraz elementy mebli. W dzisiejszych czasach nadal ceni się drewno jesionu w produkcji mebli, muzyki (np. fortepiany) i sportu (np. pałki krykieta). Liście i owoc jesionu są źródłem pożywienia dla zwierząt, a drzewo samo jest ważnym elementem ekosystemu lasu.

Other common names

Jesion wyniosły

Distribution

Newfoundland · British Columbia · New Brunswick · Nova Scotia · Ontario · Saint Pierre and Miquelon · NO · DK · FI · SE · CL · PT · Flanders · Corse (Corsica) · Portugal · LY · AU · NZ · Sannidal · Moster · Nøtterøy · Seljord · Alversund · Askim · Høyland · Modum · Rollag · Stokke · Ullensvang · Ås

Synonyms

Fraxinus excelsior f. aureopunctataFraxinus excelsior var. heterophyllaFraxinus excelsior f. paniculataFraxinus pendulaFraxinus strictaFraxinus excelsior var. monophyllaFraxinus striataFraxinus verrucosaFraxinus excelsior var. communis

Related species